سال نجوم

سال 2009 توسط سازمان ملل و مجمع عمومي اتحاديه بين المللي نجوم (IAU)  ، سال جهاني نجوم نام گرفته است چرا که امسال مصادف با چهارصدمين سالگرد رصد مشتري و اقمار چهار گانه اش با تلسکوپ گاليله است.. 400 سال پيش دانشمند ستاره شناس ايتاليايي گاليله نخستين رصد با تلسکوپ را انجام داد ، به همين مناسبت بعد از گذشت400سال در 15 ژانويه 2009 ، افتتاحيه رسمی سال جهاني نجوم در مقر اصلي سازمان علمي، فرهنگي و آموزشي ملل متحد (يونسکو) در پاريس برگزار شد. در اين مراسم سياستمداران، دانشمندان، ستاره شناسان، دانشجويان، فضا نوردان، هنرمندان و صنعتگران صاحب نام در رشته نجوم از بيش از 100 کشور جهان گرد هم آمده بودند در اين برنامه «بابک امين تفرشي» و «شادي حامدي آزاد» نمايندگان پروژه ويژه سال جهاني نجوم (TWAN) و تعدادي از منجمان آماتور ايران حضور داشتند..هدف از این برنامه اینست که مردم جهان در این سال به کشف دوباره جايگاه خود در جهان بپردازند و از کشفيات هيجان انگيز روز آگاه شوند. اولين روز و در طول اولين هفته سال جديد ميلادي نخستين پروژه جمعي سال جهاني نجوم در کشورهاي مختلف دنيا برگزار شد. اين پروژه با نام Dawnسپيده دم درايران نيز برگزار شد. گروه هاي نجومي درخيابان ها به رصد خورشيد پيش از غروب پرداختند و به استقبال سال جهاني نجوم رفتند. اين برنامه عمومي در تهران، سعادت شهر، اصفهان، زاهدان ، اهواز، مشهد و چندين شهر ديگر ايران انجام شد که با استقبال خوب مردم مواجه شد.

 کميته سال جهاني نجوم (IYA) 11 پروژه اصلي و هفت پروژه ويژه را براي منجمان سرتاسر دنيا مطرح کرده است. اما از ايران نيز يک پروژه به تازگي به فهرست برنامه هاي سال نجوم اضافه شده است؛

 پروژه صلح ستارگان:(Peace Star)پروژه يي بين المللي است که توسط چند تن از منجمان آماتور کشورمان با نام سازمان مردم نهاد صلح آسماني با همکاري انجمن نجوم ايران طرح ريزي شده و در حال انجام است. طبق اين پروژه، گروه هاي نجومي در مرزهاي خاکي و آبي کشورهاي همسايه خود مستقر مي شوند و همزمان به رصد آسمان مي پردازند. در اولين برنامه، گروهي از منجمان آماتور کشورمان برنامه رصد عمومي را در جزيره قشم برپا کردند.

براساس مصوبه مجمع عمومي سازمان ملل متحد برنامه هاي سال جهاني نجوم بايد به صورت بين المللي، منطقه يي و ملي برگزار شود. در ادامه به بررسي پروژه هاي بين المللي که به وسيله کميته سال جهاني نجوم معرفي شده اند، مي پردازيم.

پروژه هاي اصلي:

1-صد ساعت نجوم1)- صد ساعت نجوم؛ پروژه صد ساعت نجوم يکي از پروژه هاي اصلي سال جهاني نجوم است که قصد دارد 100 ساعت رصد بي نظير آسمان را براي مردم جهان به ارمغان آورد(.

2-گاليله اسکوپ، همه به آسمان چشم مي دوزند.

3-دفتر خاطرات کيهاني، زندگي يک منجم

4- دروازه يي به سوي کيهان، دنيايي از اخبار

-5او يک ستاره شناس زن است.

-6آسمان هاي تاريک، ديدن در تاريکي

-7نجوم و ميراث جهاني، گنجينه هاي کيهاني

-8برنامه آموزشي معلمان گاليله

-9شناخت هستي، جايي در کيهان

-10از زمين تا کيهان، زيبايي علم

-11توسعه جهاني نجوم، نجوم براي همه.

برنامه هاي ويژه:

1- آسمان تاريک، 2- چهارصد سال تلسکوپ،

3-ماهواره هاي گاليله يي، 4- پيرامون جهان،

5- شکارچيان سيارات بيروني، 6-گرفت سال 1919 ، 7- آسمان براي کشف از آن تو.

 www.astronomy2009.org  و  www.IYA.org  مرجع رسمي سال جهاني نجوم است که توسط دبيرخانه و هماهنگ کننده بين المللي سال جهاني نجوم اداره مي شود.

 وبگاه انجمن نجوم ايران براي سال جهاني نجوم نيز به آدرس www.astronomy.ir  به عنوان نماينده ملي هماهنگ کننده سال جهاني نجوم در ايران است.                             

                                                                                                                                            شیما طایفی ( دانشجوی فیزیک هسته ای )